Kinh nghiệm chừa hố thang máy khi xây nhà để sau này lắp dễ dàng

Vì sao nên chừa sẵn hố thang máy ngay từ khi xây nhà?

Chừa hố thang máy là gì?

Nói đơn giản là dành sẵn một khoảng không gian trống đúng kích thước, nhưng chưa lắp thiết bị gì vào. Khoảng đó tạm thời có thể dùng làm kho, giếng trời, khu trang trí, hoặc thậm chí là WC — miễn là dễ tháo bỏ sau này. Khi cần lắp thang thật, chỉ cần cải tạo nhẹ là xong.

Vị trí đặt hố thang phù hợp trong nhà

Giữa lõi cầu thang bộ là vị trí phổ biến nhất, đặc biệt với nhà phố có cầu thang chữ U hay xoắn quanh lõi. Tận dụng được khoảng trống sẵn có, không chiếm thêm diện tích sinh hoạt, và tiện di chuyển giữa các tầng.

Sát tường hoặc góc nhà cũng là lựa chọn ổn nếu mặt bằng rộng hơn. Kết cấu dễ xử lý, ít ảnh hưởng đến không gian xung quanh.

Bên ngoài nhà — ban công, sân, hoặc khu giếng trời — thường được nghĩ đến khi bên trong đã hết chỗ. Sau này có thể lắp thang kính ngoài trời, cũng khá đẹp.

Kích thước hố thang nên chừa bao nhiêu?

Kích thước phụ thuộc loại thang dự định lắp trong tương lai. Với thang máy gia đình phổ biến:

Kích thước hố thang tối thiểu nên chừa

• Cái này phụ thuộc loại thang dự định lắp, nhưng với thang gia đình 3-5 người thì mức tối thiểu thường gặp là khoảng 1.400–1.600 mm chiều rộng và 1.400–1.600 mm chiều sâu.
• Nếu điều kiện cho phép, chừa rộng hơn một chút sẽ linh hoạt hơn nhiều — sau này chọn thiết bị sẽ không bị bó buộc.

Chẳng hạn nếu đang nghĩ đến dòng thang máy FUJI FJL450 — loại phổ biến nhất cho nhà phố 4–7 tầng — thì nên chừa tối thiểu 1.600 × 1.500 mm, và pit sâu 600 mm. Làm đúng từ đầu sẽ khỏi phải đập sửa gì sau này.

Có cần đào hố PIT và phòng máy không?

Chưa cần thiết phải làm ngay. Nếu chưa chắc sẽ lắp loại thang gì, cứ chừa chiều cao tầng trệt đủ để đào pit sau, và dự phòng kết cấu chịu lực cho đúng là được.

Thực tế hiện nay có nhiều dòng thang với yêu cầu khác nhau. Dòng thang kính GL350 và GL450 đều thuộc loại không phòng máy, pit từ nông đến sâu tiêu chuẩn — khá phù hợp với những công trình chừa sẵn hố từ trước. Còn nếu thực sự không thể làm pit thì vẫn có dòng trục vít không pit để xử lý.

Quan trọng là chừa đúng không gian — phần còn lại tính sau được. Tham khảo thêm công cụ tính kích thước thang máy của Tpec để biết thêm được nhiều dạng thiết kế thang máy khác nhau giúp bạn hiểu rõ hơn về kích thước cần thiết để chừa cho đúng.

Những lưu ý quan trọng khi chừa hố thang

Đặt cột hoặc dầm chắn trong hố. Đây là lỗi phổ biến và xử lý rất mệt. Sau này muốn lắp thang thường phải cải tạo kết cấu khá lớn, đôi khi không làm được.

Hố thang không thông suốt từ trên xuống dưới. Mỗi tầng phải thẳng hàng với nhau, không được lệch hay bị thu hẹp ở tầng nào đó.

Không chừa vị trí cửa mỗi tầng. Sau này muốn có cửa thang thì phải đục tường hoặc điều chỉnh bố trí phòng — phiền hơn cần thiết.

Tự chừa theo cảm tính. Kích thước và vị trí cần được người có chuyên môn tính toán từ đầu, không nên áng chừng.

Xây tường chịu lực hoặc bố trí công trình khó tháo trong khu vực đó. Khi cần cải tạo sẽ rất khó.

Đặt bể nước hoặc bể phốt bên dưới — sai lầm nghiêm trọng nhất

Nhiều nhà tận dụng khoảng trống dưới nền để làm bể nước hoặc bể phốt mà không tính đến chuyện lắp thang sau này. Đây là vấn đề lớn hơn người ta nghĩ.

Trước hết, khu vực bể thường không được thiết kế để chịu tải tập trung của hố thang và thiết bị — về lâu dài có thể gây lún, nứt. Nghiêm trọng hơn, hầu hết thang máy cần pit bên dưới cabin, mà nếu phía dưới đã có bể thì không thể đào thêm, nguy cơ thấm nước cao, và nếu muốn làm đúng thì phải phá bỏ toàn bộ bể — chi phí đội lên rất nhiều, chưa kể phải xây lại hệ thống cấp thoát nước.

Nhiều gia đình gặp tình huống này chọn dùng thang không hố pit — loại có pit nổi chỉ cao 150mm, không đụng đến kết cấu bên dưới. Đây là giải pháp thoát thân khá thực dụng, nhưng dù sao vẫn là xử lý hậu quả.

Tốt nhất là ngay từ giai đoạn thiết kế, không bố trí bể nước, bể phốt hay bất kỳ công trình ngầm nào dưới vị trí dự kiến đặt thang.

Khi nào nên lắp thang ngay thay vì chừa sẵn?

Nếu nhà đang có người lớn tuổi, xây từ 5 tầng trở lên, và ngân sách đã đủ thì không cần chờ — lắp ngay còn tiện hơn, vừa hoàn thiện nhà vừa tránh phải xử lý sau.

Còn nếu chưa phải lúc thì chừa sẵn là phương án thực tế nhất.

Tóm lại

Chừa hố thang khi xây nhà không tốn thêm nhiều — chủ yếu là dành trước không gian và tính đúng kết cấu từ đầu. Nhưng nó tiết kiệm rất nhiều công sức và tiền bạc về sau, nhất là với nhà phố nhiều tầng hoặc gia đình có kế hoạch ở lâu dài.

Nếu đang trong giai đoạn thiết kế, nên tham khảo ý kiến đơn vị thang máy sớm — họ sẽ tư vấn kích thước và vị trí phù hợp, và tránh được nhiều sai lầm mà lúc xây xong mới phát hiện ra.