Thang Máy Có Phòng Máy Và Không Phòng Máy: Khác Nhau Thế Nào?

Khi tư vấn lắp đặt thang máy gia đình, câu hỏi phổ biến nhất vẫn là:

Nên chọn thang máy có phòng máy hay không phòng máy?

Nhưng nếu chỉ so sánh kỹ thuật thì chưa đủ.

Trong bối cảnh hiện nay tại Việt Nam, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM hay Đà Nẵng, yếu tố giấy phép xây dựng và giới hạn chiều cao công trình mới là biến số quyết định.

Vì vậy bài viết này sẽ phân tích theo hướng:

• Góc nhìn kỹ thuật thực tế
• Góc nhìn xin phép xây dựng hiện nay
• So sánh ưu – nhược điểm rõ ràng
• Tư vấn trung lập theo từng loại nhà

Không thiên vị công nghệ. Không bán theo cảm tính.
Chỉ chọn phương án phù hợp với từng công trình cụ thể.

1. Thực Tế Xin Phép Xây Dựng Nhà Phố Tại Việt Nam Hiện Nay

1.1. Tại các đô thị lớn

Trong 7–10 năm trở lại đây, quy định cấp phép xây dựng tại các đô thị lớn ngày càng chặt chẽ:

• Bị giới hạn tổng chiều cao công trình
• Quy định rõ số tầng
• Quy định cos nền, chiều cao từng tầng
• Kiểm soát chặt tum mái

Với nhà phố 4–6 tầng trong nội đô:

• Tổng chiều cao thường bị khống chế theo lộ giới
• Nếu xây thêm phòng máy riêng cho thang máy → dễ vượt chiều cao cho phép
• Muốn hợp thức hóa phải làm thủ tục điều chỉnh khá phức tạp

Vì vậy, đa số chủ nhà tại đô thị lớn hiện nay chọn thang máy không phòng máy (MRL).

Thang máy có phòng máy và không phòng máy

Lưu ý quan trọng:

Khái niệm phòng máy khác hoàn toàn với việc xây tum kỹ thuật riêng để đạt chiều cao OH tiêu chuẩn đối với thang không phòng máy.

• Không phòng máy = có hoặc không có tum thang máy trên đỉnh giếng thang, bệ máy được gác trực tiếp lên dầm kê bệ máy hoặc các thiết kế đặc biệt khác
• Có phòng máy = xây hẳn phòng máy riêng bên trên đỉnh giếng thang, cần đổ sàn phòng máy có cao độ 4200mm so với cos tầng trên cùng + phong máy cao tối thiểu 1600mm đối với các dòng thang máy gia đình tải trọng nhỏ hoặc cao hơn với các thang máy tải trọng lớn.

Hai khái niệm này rất nhiều người nhầm.

1.2. Tại các tỉnh thành nhỏ

Ở các tỉnh, thị xã hoặc khu vực dân cư thưa:

• Vẫn phải xin phép xây dựng
• Nhưng quản lý chiều cao thường linh hoạt hơn
• Ít bị khống chế nghiêm ngặt như nội đô lớn

Do đó:

✔ Cả hai phương án có phòng máy và không phòng máy đều khả thi
✔ Chủ nhà có nhiều lựa chọn hơn
✔ Quyết định thiên về ngân sách và sở thích

2. Thang Máy Có Phòng Máy Là Gì?

Thang máy có phòng máy (Machine Room – MR):

• Có phòng kỹ thuật đặt phía trên giếng thang
• Máy kéo đặt trực tiếp trên sàn phòng máy
• Tủ điều khiển đặt trong phòng này

Đây là cấu trúc truyền thống, ổn định và đã được sử dụng hàng chục năm.

Phù hợp với:

• Nhà cao tầng
• Các công trình như bệnh viện, chung cư. khách sạn những nơi sử dụng thang máy có tải trọng lớn.
• Công trình không bị giới hạn chiều cao
• Có thể sử dụng động cơ có hộp số hoặc không hộp số

3. Thang Máy Không Phòng Máy Là Gì?

Thang máy không phòng máy (Machine Room Less – MRL):

• Không xây phòng kỹ thuật riêng
• Máy kéo đặt trong giếng thang
• Thường dùng motor không hộp số (gearless)

Phù hợp với:

• Nhà phố nội đô
• Nhà cải tạo
• Công trình bị giới hạn chiều cao

4. So Sánh Ưu Và Nhược Điểm Rõ Ràng

4.1. So sánh tổng quan

4.2. Phân tích sâu từng yếu tố

Về thẩm mỹ

• Có phòng máy: mái nhà có thể xuất hiện khối kỹ thuật, nếu xử lý không khéo sẽ mất cân đối.
• Không phòng máy: mái giữ nguyên kiến trúc, đặc biệt phù hợp mái thái, mái dốc hoặc chỉ cần xây thêm một tum thang máy nhỏ bên trên

Tại đô thị lớn, yếu tố thẩm mỹ ngày càng được coi trọng.

Về thiết bị và công nghệ

Thang có phòng máy:

• Thường dùng máy có hộp số
• Công nghệ truyền thống
• Linh kiện phổ biến

Thang không phòng máy:

• Thường dùng máy gearless
• Tiết kiệm điện
• Vận hành êm hơn
• TIết kiệm chi phí vận hành bảo trì và sửa chữa

Tuy nhiên, không phải cứ MRL là hiện đại hơn tuyệt đối. Chất lượng phụ thuộc vào hãng máy và cấu hình cụ thể.

Về ngân sách thực tế

Nhiều người nghĩ:

Không phòng máy sẽ rẻ hơn vì không phải xây phòng.

Thực tế:

• Thiết bị MRL giá cao hơn.
• Có phòng máy thì thiết bị rẻ hơn nhưng phát sinh xây dựng.

Tổng thể chênh lệch không quá lớn nếu cùng tải trọng.

Về lâu dài

• Thang có phòng máy: dễ tiếp cận khi bảo trì.
• Thang không phòng máy: yêu cầu kỹ thuật viên có kinh nghiệm.

Nhưng nếu bảo trì định kỳ đúng chuẩn, tuổi thọ hai loại gần như tương đương.

5. Tư Vấn Trung Lập Theo Từng Loại Nhà

Nhà phố 4–5 tầng tại Hà Nội, TP.HCM

→ Gần như nên chọn không phòng máy
Lý do chính: giới hạn chiều cao xin phép.

Nhà cải tạo trong khu dân cư cũ

→ Không phòng máy là giải pháp linh hoạt nhất.

Biệt thự mái bằng tại tỉnh

→ Có thể cân nhắc cả hai
Nếu ưu tiên tiết kiệm chi phí (thang nhập khẩu) → có phòng máy
Nếu ưu tiên thẩm mỹ và êm ái → không phòng máy

Các công trình công cộng có thang máy tải trọng lớn

→ Có phòng máy sẽ tối ưu về kỹ thuật và chi phí thiết bị.

6. Sự Thật Ít Người Nói

• Không phải nhà nào cũng bắt buộc dùng MRL.
• Không phải thang có phòng máy là công nghệ cũ lỗi thời.
• 80% quyết định nên dựa vào giấy phép xây dựng và chiều cao thực tế.
• Chọn sai loại có thể khiến bạn phải điều chỉnh thiết kế giữa chừng, tốn thêm hàng chục triệu.

7. Kết Luận: Không Có Loại Tốt Nhất – Chỉ Có Loại Phù Hợp

Tại thời điểm hiện nay:

• Đô thị lớn → xu hướng nghiêng về không phòng máy.
• Tỉnh thành nhỏ → linh hoạt cả hai phương án.

Quyết định đúng nên dựa vào:

1. Giấy phép xây dựng
2. Tổng chiều cao công trình
3. Kết cấu mái
4. Ngân sách
5. Nhu cầu sử dụng lâu dài

Một lựa chọn đúng từ đầu sẽ giúp bạn tránh phải điều chỉnh thiết kế khi nhà đã xây gần xong. Nếu bạn đang chuẩn bị xây nhà và chưa biết nên chọn phương án nào, cách an toàn nhất là:

• Khảo sát kích thước hố thang ngay từ giai đoạn thiết kế xin phép.
• Đừng đợi đến khi xây xong phần thô mới tính đến thang máy.